W jednym połączeniu ramion mogą występować dwa różne miejsca wymagające regeneracji: otwór pod sworzeń ustalony na stałe oraz gniazda pod tuleje. Choć dotyczą tej samej osi połączenia, znajdują się w innych elementach i pełnią inne zadania. Dlatego zakres naprawy trzeba ustalić dla obu części.
Otwór pod sworzeń a gniazdo tulei – różne zadania
W typowym połączeniu jeden element utrzymuje sworzeń w ustalonej pozycji. W drugim osadzone są tuleje, wewnątrz których odbywa się ruch względem sworznia. Dokładne rozwiązanie zależy od konstrukcji maszyny. Przy ocenie mechanik ustala, gdzie przewidziano ruch i które powierzchnie powinny pozostać nieruchome.
Przykłady takich połączeń to połączenie dwóch ramion koparki, mocowanie szybkozłącza do ramienia lub łącznika, potocznie nazywanego „kością”, oraz mocowanie głównego ramienia do konika. To kilka miejsc, w których trzeba ocenić zarówno sworzeń i tuleje, jak i korpusy współpracujących elementów.
Zużyć może się sam sworzeń, wnętrze tulei, gniazdo tulei albo korpus mocujący sworzeń. Naprawienie tylko jednego z tych miejsc nie musi usunąć całego luzu. O tym szerzej piszemy w poradniku o luzie pozostającym po wymianie tulei.
Przykład: sworzeń 50 mm i tuleje 50/60
Oznaczenie tulei 50/60 opisuje nominalną średnicę wewnętrzną i zewnętrzną. Otwór w jednym elemencie współpracuje ze sworzniem o nominalnej średnicy 50 mm, natomiast drugi element mieści tuleje o nominalnej średnicy zewnętrznej 60 mm. To nie są identyczne otwory do wykonania.
Przed obróbką trzeba zmierzyć rzeczywiste części i ustalić pasowanie. Oznaczenie katalogowe nie zastępuje pomiaru, a luz odpowiedni w miejscu ruchu nie jest tym samym co osadzenie tulei w korpusie.
Dlaczego wytaczarkę można montować dwa razy?
Jeżeli oba korpusy są zużyte, mechanik może najpierw odbudować i obrobić otwór pod sworzeń, a następnie ustawić maszynę do regeneracji gniazd tulei w drugim elemencie. Każde ustawienie wymaga dostępu, podparcia i poprawnego wycentrowania.
Jeśli gniazda tulei zachowały prawidłowy wymiar, może wystarczyć wymiana tulei. Jeśli konstrukcja pozwala zastosować tuleję o większej średnicy zewnętrznej, rozważa się obróbkę pod nadwymiar. Przykładowo zamiast tulei 50/60 można dobrać tuleję 50/65: zachowujemy nominalny wymiar wewnętrzny 50 mm pod sworzeń, a średnicę zewnętrzną zwiększamy do 65 mm. Zależy to również od dostępności odpowiedniej tulei. Taką decyzję podejmuje się po ocenie ilości materiału i wymagań połączenia.
Dlaczego zdjęcie lub film nie pokażą całego zużycia?
Stan gniazda pod tuleją często można sprawdzić dopiero po jej demontażu i wykonaniu pomiarów. Zdjęcie ani film nie muszą pokazać, że korpus jest wybity. Nawet różnica wymiaru rzędu 0,2 mm, choć brzmi niewielko, może oznaczać utratę ciasnego osadzenia tulei i konieczność regeneracji. Znaczenie ma rzeczywista średnica tulei oraz wymagane pasowanie, a nie sama liczba traktowana jako uniwersalna granica.
Jeżeli gniazdo nie zapewnia osadzenia na ciasno, trzeba dobrać właściwą metodę: roztoczenie pod tuleję o większej średnicy zewnętrznej albo odbudowę materiału przez napawanie i wytoczenie na ustalony wymiar. Celem jest prawidłowe, ciasne osadzenie tulei w korpusie.
Jak porównać zakres dwóch wycen?
Sprawdź, czy oferta obejmuje oba współpracujące elementy, nowe części, demontaż i ponowny montaż. Sama informacja „regeneracja jednej osi” nie wyjaśnia jeszcze, które korpusy będą obrabiane. Poproś o wskazanie tych miejsc na zdjęciu lub podczas rozmowy.
Skontaktuj się z nami w sprawie regeneracji otworów. Ustalimy zakres na podstawie konkretnej maszyny i jej zużycia.